Materials to the knowledge of molluscs of Wielkopolska (West-Central Poland). V. Family: Planorbidae (Gastropoda: Pulmonata)

Michał Jan Czyż, e-mail: mczyz@iorpib.poznan.pl

The Research Centre of Quarantine, Invasive and Genetically Modified Organisms, Institute of Plant Protection – National Research Institute, Węgorka 20, 60-318 Poznań, Poland

Paweł Woliński, e-mail: wolis2@wp.pl

Department of General Zoology, Faculty of Biology, Adam Mickiewicz University, Umultowska 89, 61-614 Poznań, Poland

Patrycja Talarska, e-mail: patitalarska@gmail.com

Department of General Zoology, Faculty of Biology, Adam Mickiewicz University, Umultowska 89, 61-614 Poznań, Poland

Bartłomiej Gołdyn, e-mail: glodny@amu.edu.pl

Department of General Zoology, Faculty of Biology, Adam Mickiewicz University, Umultowska 89, 61-614 Poznań, Poland
Laboratorio de Ecología Tropical Natural y Aplicada, Universidad Estatal Amazónica, Campus Principal, Km 2.1/2 via a Napo (Paso Lateral) Puyo, Pastaza, Ecuador
Abstract

The paper presents data on 20 freshwater snail species: Planorbis planorbis, P. carinatus, Anisus spirorbis, A. leucostoma, A. septemgyratus, A. vortex, A. vorticulus, Bathyomphalus contortus, Gyraulus albus, G. laevis, G. acronicus, G. rossmaessleri, G. riparius, G. crista, Hippeutis complanatus, Segmentina nitida, Planorbarius corneus, Menetus dilatatus, Ancylus fluviatilis and Ferrissia fragilis, recorded over the last fifty years in the Wielkopolska Province (W. Poland). Their distribution is shown on maps with UTM/MGRS grid; most typical habitats of each are described. Among the recorded species P. corneus (497 sites) and P. planorbis (465 sites) are the most frequent. Two species are known from more than three hundred localities, namely: A. vortex (362 sites) and B. contortus (330 sites). The next two species should be also regarded as very frequent in the region: G. albus (242 sites), S. nitida (230 sites). Among the three species with the smallest number of localities, two are introduced alien species – M. dilatatus and F. fragilis, recorded from five localities each; one, G. riparius, recorded from six sites, is native and endangered.

Key words
malacofauna; Wielkopolska province; distribution
References

Antczak Z. 1958. Mięczaki okolic Piły na tle malakofauny Ziemi Lubuskiej. M. Sc. thesis, supervisor: J. Urbański, Department of General Zoology, AMU, Poznań.
Basiński G. 1996. Mięczaki (Mollusca) zbiornika Wonieść. M. Sc. thesis, supervisor: K. Stępczak, Department of General Zoology, AMU, Poznań.
Berger L. 1961. Mięczaki pogranicza Wielkopolski, Śląska i Jury Krakowsko-Wieluńskiej. Pr. Kom. Biol. PTPN 25: 1–124.
Berger L., Dzięczkowski A. 1977. Mollusca. In: Wróblewski A. (ed.). Bottom fauna of the heated Konin Lakes. Monografie Fauny Polski 7. PWN, Warszawa, pp. 151–179.
Bernard R. 1994. New localities of the freswater limpet Ferrissia wautieri (Mirolli, 1960) (Gastropoda: Bassommatophora: Ancylidae) in Poland. Mitt. dtsch. Malakozool. Ges. 53: 19–21.
Biesiadka E., Kasprzak K. 1977. Badania nad malakofauną rzeki Warty w obrębie miasta Poznania. Acta Hydrobiol. 19: 102–122.
Bzdziel-Grenda I. 1952. Mięczaki rzeki Wełny. M. Sc. thesis, supervisor: J. Urbański, Department of Zoology II, AMU, Poznań.
Chmura U. 1975. Mięczaki wodne powiatu Śremskiego. M. Sc. thesis, supervisor: J. Urbański, Department of General Zoology, AMU, Poznań.
Cybulska H. 1965 . Mięczaki Ziemi Chodzieskiej. M. Sc. thesis, supervisor: J. Urbański, Department of General Zoology, AMU, Poznań.
Czyż M. J., Gołdyn B. 2013. Materials to the knowledge of molluscs of Wielkopolska (West-Central Poland). IV. Families: Neritidae, Viviparidae, Thiaridae, Bithyniidae, Hydrobiidae and Valvatidae. Folia Malacol. 21: 265–274. http://dx.doi.org/10.12657/folmal.021.027
Ćwiklińska I. 1982. Mięczaki (Mollusca) wschodniej części Pojezierza Gnieźnieńskiego. M. Sc. Thesis, supervisor: K. Stępczak, Department of General Zoology, AMU, Poznań.
Dworniczak M. 1971. Mięczaki okolic Gostynia. M. Sc. thesis, supervisor: J. Urbański, Department of General Zoology, AMU, Poznań.
Dzięczkowski A. 1974. Badania nad strukturą zespołu ślimaków (Gastropoda) lasu grądowego (Galio-Carpinetum) w Morasku pod Poznaniem. Bad. Fizjogr. Pol. Zach. 27: 25–51.
Gołdyn B. 2002. Oddziaływanie wybranych czynników ekologicznych na strukturę zgrupowań mięczaków małych zbiorników śródpolnych. PhD thesis, supervisor: E. Koralewska–Batura, Department of General Zoology, Faculty of Biology, AMU, Poznań.
Jazdon H. 1976. Mięczaki miasta Poznania. M. Sc. thesis, supervisor: J. Urbański, Department of General Zoology, AMU, Poznań
Kaczmarek M. 1981. Ślimaki (Gastropoda) lądowe i wodne okolic Rychwała, Turku, Stawiszyna i Jankowa. M. Sc. thesis, supervisor: K. Stępczak, Department of General Zoology, AMU, Poznań.
Kędra H. 1971. Mięczaki (Molllusca) Ziemi Chodzieskiej. Przyr. Pol. Zach. 9: 48–58.
Kołodziejczyk A., Lewandowski K. 2015. A new record of an alien species, Trumpet Ram’s-Horn, Menetus dilatatus (Gould, 1841) (Gastropoda: Planorbidae) in Poland. Folia Malacol. 23: 169–172. http://dx.doi.org/10.12657/folmal.023.012
Końciak K. 1988 Mięczaki (Mollusca) zebrane w strefie zalewowej łąk nad jeziorem Skulskim i nad jeziorem Skulska Wieś w województwie konińskim. M. Sc. Thesis, supervisor: K. Stępczak, Department of General Zoology, AMU, Poznań.
Koralewska E. 1974. Ślimaki (Gastropoda) lądowe i wodne Ziemi Wrzesińskiej. M. Sc. thesis, supervisor: J. Urbański, Department of General Zoology, AMU, Poznań.
Koralewska E. 1979. Ślimaki (Gastropoda) Ziemi Wrzesińskiej. Bad. Fizjogr. Pol. Zach. C Zool. 32: 105–113.
Koralewska-Batura E. 1983. Mięczaki (Mollusca) Wielkopolski. PhD thesis, supervisor: K. Stępczak, Department of General Zoology, AMU, Poznań.
Koralewska-Batura E. 1992. Mięczaki (Mollusca) Wielkopolski. Wyd. Nauk. UAM, ser. Zoologia 18: 1–41.
Koralewska-Batura E., Dziabaszewski W. 1992. Mięczaki (Mollusca) łęgów rogalińskich. In: Kostrzewski A. (ed.). Wielkopolski Park Narodowy, Człowiek i Środowisko Wybrane Problemy. Morena, Poznań–Puszczykowo l: 42–43.
Koralewska-Batura E., Błoszyk J., Gołdyn B., Szybiak K., Lesicki A., Napierała A. 2010a. Materials to the knowledge of molluscs of Wielkopolska. I. History and general remarks. Folia Malacol. 18: 15–28. http://dx.doi.org/10.2478/v10125-010-0003-2
Koralewska-Batura E., Gołdyn B., Szybiak K., Błoszyk J. 2010b. Materials to the knowledge of molluscs of Wielkopolska. II. Checklist. Folia Malacol. 18: 29–41. http://dx.doi.org/10.2478/v10125-010-0004-1
Kucner M. 1995. Mięczaki (Mollusca) miasta Skoków. M. Sc. thesis, supervisor: K. Stępczak, Department of General Zoology, AMU, Poznań.
Lenartowicz E. 1972. Ślimaki lądowe wschodniej części Wysoczyzny poznańskiej i zachodniej części Wysoczyzny gnieźnieńskiej. M. Sc. thesis, supervisor: J. Urbański, Department of General Zoology, AMU, Poznań.
Lisiak J. 1977. Mięczaki (Mollusca) dorzecza środkowej Warty. M. Sc. thesis, supervisor: J. Urbański, Department of General Zoology, AMU, Poznañ.
Maciejewska A. 1972. Mięczaki powiatu słupeckiego. M. Sc. thesis, supervisor: J. Urbański, Department of General Zoology, AMU, Poznań.
Markiewicz E. 1978. Mięczaki (Mollusca) zbiorników wodnych i terenów przyległych, południowo-wschodniej części Pojezierza Gnieźnieńskiego. M. Sc. thesis, supervisor: J. Urbański, Department of General Zoology, AMU, Poznań.
Michałkiewicz M. 1977. Mięczaki ziemi jarocińskiej. M. Sc. thesis, supervisor: J. Urbański, Department of General Zoology, AMU, Poznań.
Miller M. 1997. Mięczaki (Gastropoda, Bivalvia) miasta Koła. M. Sc. thesis, supervisor: K. Stępczak, Department of General Zoology, AMU, Poznań.
Misiak D. 1988 Mięczaki Jeziora Niedzięgiel (woj. koniń­skie) oraz jego pasa przybrzeżnego, M. Sc. thesis, supervisor: K. Stępczak, Department of General Zoology, AMU, Poznań.
Mizgier M. 1993. Mięczaki zbiorników wodnych Rynny Zaniemysko-Kórnickiej w województwie poznańskim. M. Sc. thesis, supervisor: K. Stępczak, Department of General Zoology, AMU, Poznań.
Naskręt D. 1978. Mięczaki (Mollusca) Parku Natury w Promnie koło Poznania. M. Sc. thesis, supervisor: J. Urbański, Department of General Zoology, AMU, Poznań.
Piechocki A. 1979. Mięczaki (Mollusca), Ślimaki (Gastropoda). Fauna Słodkowodna Polski 7. PWN, Poznań.
Piechocki A. 1986. Ferrissia wautieri (Mirolli) (Gastropoda, Ancylidae) nowy gatunek ślimaka dla fauny Polski. Przegl. Zool. 30: 299–303.
Piechocki A. 2002. Gastropoda aquatica Ślimaki wodne. In: Głowaciński Z. (ed.) Red list of threatened animals in Poland. Instytut Ochrony Przyrody PAN, Kraków, pp. 34–37.
Piechocki A. 2008. Mięczaki (Mollusca). In: Bogdanowicz W., Chudzicka E., Pilipiuk I., Skibińska E. (eds.): Fauna of Poland – characteristics and checklist of species. Muzeum i Instytut Zoologii PAN, Warszawa, pp. 365–426.
Piechocki A., Szlauer-Łukaszewska A. 2013. Molluscs of the middle and lower Odra: the role of the river in the expansion of alien species in Poland. Folia Malacol. 21: 73–86. http://dx.doi.org/10.12657/folmal.021.008
Riedel A. 1988. Ślimaki lądowe (Gastropoda terrestria). Katalog Fauny Polski 36. PWN, Warszawa.
Roszak A. 1974. Badania jakościowe i ilościowe mięczaków olszyn koło Leszna. M. Sc. thesis, supervisors: J. Urbański, Z. Bogucki, Department of General Zoology, AMU, Poznań.
Sapa L. 1972. Mięczaki okolic Koła. M. Sc. thesis, supervisor: J. Urbański, Department of General Zoology, AMU, Poznań.
Sikora D. 1988. Zróżnicowanie gatunkowe mięczaków (Mollusca) przybrzeżnego pasa Jeziora Góreckiego. M. Sc. thesis, supervisor: K. Stępczak, Department of General Zoology, AMU, Poznań.
Stachowiak M. 1971. Mięczaki Kiekrza i okolic. M. Sc. thesis, supervisor: J. Urbański, Department of General Zoology, AMU, Poznań.
Statnik A. 1996. Ślimaki (Gastropoda) Środy Wielkopolskiej. M. Sc. thesis, supervisor: K. Stępczak, Department of General Zoology, AMU, Poznań.
Stępczak K., Włosik-Bieńczak E. 1988. Skład gatunkowy i ilościowy zespołu mięczaków (Mollusca) Noteci koło Drezdenka (woj. gorzowskie). Bad. Fizjogr. Pol. Zach. Ser. C Zool. 37: 71–81.
Strojkowska M. 1971. Mięczaki Wągrowca i okolic. M. Sc. thesis, supervisor: J. Urbański, Department of General Zoology, AMU, Poznań.
Strzelec M. 2011. Ferrissia clessiniana (Jickeli, 1882). In: Głowaciński Z., Okarma H., Pawłowski J., Solarz W. (eds.). Alien species in the fauna of Poland. Instytut Ochrony Przyrody PAN w Krakowie, Kraków, pp. 91–92.
Szczepanik G. 1980. Mięczaki (Mollusca) zbiorników wodnych Wielkopolskiego Parku Narodowego. M. Sc. thesis, supervisor: K. Stępczak, Department of General Zoology, AMU, Poznań.
Szybiak K., Jankowiak A. 2012. Materials to the knowledge of molluscs of Wielkopolska (West-Central Poland). III. Families: Aciculidae J. E. Gray, 1850, Carychiidae Jeffreys, 1830, Succineidae H. Beck, 1837, Cochlicopidae Pilsbry, 1900. Folia Malacol. 20: 11–19. http://dx.doi.org/10.2478/v10125-012-0005-3
Urbański J. 1957. Krajowe ślimaki i małże. Klucz do oznaczania wszystkich gatunków dotąd w Polsce wykrytych. PZWS, Warszawa.
Wanad I. 1982. Mięczaki (Mollusca) południowo-wschodniej części Wysoczyzny Kaliskiej, Wysoczyzny Złoczewskiej oraz Kotliny Grabowskiej. M. Sc. thesis, supervisor: K. Stępczak, Department of General Zoology, AMU, Poznań.
Welter-Schultes F. W. 2012. European non-marine molluscs, a guide for species identification. Planet Poster Editions, Göttingen.
Witosławska K. 1981. Mięczaki (Mollusca) Wysoczyzny Kaliskiej. M. Sc. thesis, supervisor: K. Stępczak, Department of General Zoology, AMU, Poznań.
Włochowicz T. 1960. Materiały do fauny mięczaków pogranicza wielkopolsko-śląskiego. M. Sc. thesis, supervisor: J. Urbański, Department of General Zoology, AMU, Poznań.
Włosik-Bieńczak E. 1994. Mięczaki (Mollusca) wybranych zbiorników wodnych Maltańskiego Klina Zieleni w Poznaniu (I etap badań). Lubuski Przegl. Przyr. 5: 21–32.
Włosik-Bieńczak E. 1996. Mięczaki (Mollusca) rzeki Bogdanki w Poznaniu i zbiorników wodnych znajdujących się w jej biegu. Lubuski Przegl. Przyr. 7: 53–64.
Włosik-Bieńczak E. 1997. Mięczaki (Mollusca) rzeki Cybiny i sztucznych zbiorników wodnych utworzonych w jej biegu w granicach miasta Poznania w latach 1992–1994. Bad. Fizjogr. Pol. Zach. C Zool. 44: 19–40.
Włosik-Bieńczak E. 1998. Mięczaki (Mollusca) stawów hodowlanych w Podlesiu i Raszewach. Lubuski Przegl. Przyr. 9: 43–48.
Włosik-Bieńczak E. 1999. Mięczaki (Mollusca) odsłoniętego dna jeziora Maltańskiego po spuszczeniu wody w drugim (1992) i szóstym (1996) roku od zakończenia prac renowacyjnych. Bad. Fizjogr. Pol. Zach. C Zool. 46: 23–28.
Włosik-Bieńczak E. 2000a. Fauna mięczaków (Mollusca) Strumienia Junikowskiego w Poznaniu w latach 1996–1999. Bad. Fizjogr. Pol. Zach. C Zool. 47: 15–27.
Włosik-Bieńczak E. 2000b. Zmiany w faunie mięczaków (Mollusca) zbiorników powyrobiskowych w dolinie Strumienia Junikowskiego w Poznaniu w latach 1996–1999. Lubuski Przegl. Przyr. 11: 53–63
Włosik-Bieńczak E. 2000c. Mięczaki (Mollusca) jeziora Rusałka w Poznaniu w latach 1994–1998. Bad. Fizjogr. Pol. Zach. C Zool. 47: 7–14.
Włosik-Bieńczak E. 2001. Malakofauna rzeki Bogdanki w latach 1994–1998. Bad. Fizjogr. Pol. Zach. C Zool. 48: 7–19.
Zając K., Gołdyn B. 2012. Zatoczek łamliwy Anisus vorticulus (Troschel, 1834). In: Makomaska-Juchiewicz M., Baran P. (eds). Monitoring gatunków zwierząt. Przewodnik metodyczny. Vol. II. GIOŚ, Warszawa, pp. 504–519.

Folia Malacologica (2016) 24: 251-264
First published on-line: 2016-12-05 00:00:00
http://dx.doi.org/10.12657/folmal.024.021
Full text (.PDF) BibTeX Mendeley Back to list